Φροντίδα με έμπνευση από τον Ιπποκράτη: Η Θεσσαλία στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας στην υγεία

Μια εξαιρετικά έξυπνη επένδυση της Περιφέρειας Θεσσαλίας που λειτουργεί πολλαπλασιαστικά

Ιατροί από τα πανεπιστήμια Yale, Emory και Northwestern συγκεντρώθηκαν στη Λάρισα για να εκπαιδεύσουν Έλληνες επαγγελματίες υγείας στις βασικές αρχές της ανακουφιστικής ιατρικής. Η τριήμερη εκδήλωση, με τίτλο “Education in Palliative and End-of-LifeCare – Emergency Medicine” (EPEC-EM), αποτέλεσε την πρώτη επέκταση του συγκεκριμένου εκπαιδευτικού προγράμματος στην Ευρώπη, χρηματοδοτήθηκε από την Περιφέρεια Θεσσαλίαςκαι διοργανώθηκε σε συνεργασία με το Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας και την KOINONIA-EM Nikaia–Yale.

Πέρα από ιατρούς και νοσηλευτές από το Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας και το Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας, στους συμμετέχοντες περιλαμβάνονταν επίσης ιερείς, νομικοί, εκπρόσωποι συλλόγων ασθενών με καρκίνο και εθελοντές της κοινότητας, με κοινό ενδιαφέρον για την ολιστική φροντίδα του ανθρώπου. Οι εκπαιδευτικές ενότητες και τα εργαστήρια μικρών ομάδων υλοποιήθηκαν από μικτές ομάδες Ελλήνων και Αμερικανών εκπαιδευτών.  

Τι δήλωσαν οργανωτές και εκπαιδευτές για την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Θεσσαλίας
Ο Δημήτρης Μπαμπαλής, Παθολόγος, Εντατικολόγος, ειδικός στην Επείγουσα Ιατρική και Διευθυντής στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας εξήγησε πως: «Ο πόνος για την ανακουφιστική φροντίδα δεν είναι μόνο σωματικός, αλλά έχει και άλλες διαστάσεις• είναι σωματικός, ψυχολογικός, κοινωνικός, πνευματικός. Εμείς προσπαθούμε να εκτιμήσουμε αυτούς τους 4 πυλώνες συνολικά ώστε να μπορέσουμε να τους αντιμετωπίσουμε. Έχουμε πλέον τρόπους και το μόνο που χρειάζεται είναι η εκπαίδευση για να αντιμετωπίζουμε τον ολικό πόνο. Η ανακούφιση αφορά και στους ασθενείς μέσα από τη συνολική και διαρκή φροντίδα, και στους συγγενείς, και στο σύστημα υγείας το οποίο σταματά να επιβαρύνεται από ασθενείς που πηγαίνουν για τους λάθος λόγους στα Επείγοντα, και στο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό που πλέον αισθάνεται ότι κάνει κάτι που έχει νόημα και αποφεύγει το συχνό burnout».
Για τοσεμινάριο στη Λάρισα, το οποίο είναι και το πρώτο πιστοποιημένο σεμινάριο ανακουφιστικής ιατρικής που οργανισμού EPEC που γίνεται στην Ευρώπη σχολίασε: «Την ίδια στιγμή που εμείς βλέπαμε μπροστά μας το πρόβλημα να διογκώνεται και ότι υπάρχει ακραία ανάγκη για την ανάπτυξη ανακουφιστικής φροντίδας στη χώρα, ξεκίνησε μια συνεργασία αρχικά με το Πανεπιστήμιο του Yale και στη συνέχεια και με άλλα αμερικάνικα πανεπιστήμια πάνω στην επείγουσα ιατρική και στην ανακουφιστική φροντίδα. Και τότε βρήκαμε έναν άνθρωπο που μας στήριξε. Αναφέρομαι στον Περιφερειάρχη Θεσσαλίας τον κ. Δημήτρη Κουρέτα, ο οποίος με πάθος χρηματοδότησε το σεμινάριο και την πιλοτική εφαρμογή μιας δομής κατ΄ οίκον ανακουφιστικής φροντίδας στηΛάρισα. Με αυτές τις δράσεις η Λάρισα γίνεται ένα hub ανακουφιστικής ιατρικής και μετατρέπει τη Θεσσαλία στην περιοχή που διέδωσε την ιδέα της ανακουφιστικής ιατρικής σε ολόκληρη τη χώρα».

ΟΔημήτριος Τσιφτσής, Χειρουργός, ειδικός στην Επείγουσα Ιατρική, Διευθυντής στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών στο Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας και πρώην Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Επείγουσας Ιατρικήςμίλησε για το δύσκολο θέμα του θανάτου: «Οι πιο πολλοί άνθρωποι, αν τους ρωτήσεις που θέλουν να πεθάνουνε, θα επιλέξουν το μέρος στο οποίο έχουν την καλύτερη περίθαλψη, εκεί που δεν θα νιώθουν πείνα, δίψα, έλλειψη αέρα. Μέχρι σήμερα το μέρος αυτό είναι το νοσοκομείο, όπου ο κόσμος μένει για να πεθάνει μόνος του απομονωμένος από τους οικείους του. Πλέον, μπορούσε να προσφέρουμε την ίδια επιλογή και στο σπίτι. Ένας άνθρωπος για να πεθάνει με αξιοπρέπεια στο σπίτι του χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση, ψυχολογική υποστήριξη και πνευματική καθοδήγηση ο ίδιος και οι οικείοι του, καθώς και μια σειρά από κοινωνικές παρεμβάσεις. Πάνω σε αυτό ακριβώς εκπαιδευτήκαμε στη Λάρισα με το πρόγραμμα EPEC από τους καλύτερους στο είδος της ανακουφιστικής ιατρικής, καθηγητές των πανεπιστήμιωνEmpory, Yale και Georgetown»
Χαρακτήρισε το σεμινάριο μια εξαιρετικά έξυπνη επένδυση της Περιφέρειας Θεσσαλίας: «Το συγκεκριμένο σεμινάριο κοστίζει στην Αμερική 4.000 δολάρια. Αν παίρναμε λοιπόν τους 40 ανθρώπους αυτής της διεπιστημονικής ομάδας και πηγαίναμε να το παρακολουθήσουμε στην Αμερική, μαζί με τα εισιτήρια και τις διανομές το κόστος θα έφτανε κοντά στο μισό εκ. ευρώ. Εκμεταλλευόμενοι τις διασυνδέσεις που έχει το ΤΕΠ του Νοσοκομείου της Νίκαιας μέσω του μνημονίου συνεργασίας του με το Yale και την προθυμία και την εξυπνάδα της Περιφέρειας Θεσσαλίας να επενδύσει σε έναν πολλαπλασιαστή, καταφέραμε με ένα πολύ μικρό ποσό να φέρουμε τους ειδικούς της Αμερικής να μας εκπαιδεύσουν εδώ και να δημιουργήσουμε έναν πυρήνα ανθρώπων ικανών να γίνουν οι ίδιοι εκπαιδευτές λειτουργώντας ως πολλαπλασιαστές»

Ο JoshuaHauser, Καθηγητής Ιατρικής και Ιατρικής Εκπαίδευσης στο NorthwesternUniversity και στοFeinbergSchool of Medicine και Διευθυντής του προγράμματος EPECεξήγησε ότι: «Η παρηγορητική φροντίδα στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί πεδίο της ιατρικής εδώ και πολλές δεκαετίες. Πριν από 25 χρόνια ξεκινήσαμε το EPEC, το πρόγραμμα Education in Palliative and End-of-LifeCare, που σχεδιάστηκε για να εκπαιδεύει κάθε κλινικό ιατρό σε γνώσεις και δεξιότητες σχετικές με την ανακουφιστική φροντίδα.Έχουμε συνεργαστεί με πολλές διαφορετικές χώρες μετά την έναρξή του στις Ηνωμένες Πολιτείες, και αυτό είναι η πρώτη μας εκπαιδευτική δραστηριότητα στην Ελλάδα».
Χαρακτήρισε τη συνολική εμπειρία ως εξαιρετική: «Ήρθαμε από το Σικάγο του Ιλινόις, από το Νιου Χέιβεν του Κονέκτικατ και από την Ατλάντα της Τζόρτζια, και είχαμε την ευκαιρία να διδάξουμε μαζί με τους Έλληνες συναδέλφους και φίλους μας. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία για μένα ήταν ότι γνώρισα την ελληνική κουλτούρα, τις ιδιαίτερες συνθήκες της Ελλάδας. Ο ρόλος μας ήταν να προσφέρουμε ένα πλαίσιο, ιδέες εκπαίδευσης και γνώσεις για το πώς να διασφαλίσουμε ότι οι ασθενείς στα επείγοντα, στις κλινικές, στις μονάδες εντατικής θεραπείας, αλλά και στο σπίτι, λαμβάνουν την καλύτερη δυνατή φροντίδα για τα συμπτώματά τους.Θεωρώ εξαιρετικά καινοτόμο το γεγονός ότι ο Περιφερειάρχης υποστηρίζει αυτό το πρόγραμμα καθώς θα το βοηθήσει να επεκταθεί».
Μιλώντας για τα επόμενα βήματά αναφέρθηκε στη μετάφραση του εκπαιδευτικού μας υλικού στα ελληνικά. «Η εκπαίδευση δεν σταματά εδώ. Είναι μια συνεχής διαδικασία. Έχουμε πολλά ακόμη να κάνουμε και πολλά να πούμε».

Η TammieE. Quest, Διευθύντρια στο Κέντρο Ανακουφιστικής Φροντίδας Emory και καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Emoryσχολίασε πως η ανακουφιστική φροντίδα είναι ανθρωποκεντρική και ότι όλοι οι ασθενείς και οι οικογένειες που βιώνουν μια σοβαρή ασθένεια, σε οποιοδήποτε στάδιο της πορείας της, μπορούν να ωφεληθούν από την ανακούφιση του πόνου και των συμπτωμάτων, την υποστήριξη, τη μείωση της ταλαιπωρίας και την εστίαση σε ό,τι είναι πραγματικά σημαντικό για τον ασθενή και την οικογένεια. «Είναι μια ολιστική προσέγγιση, σωματική, πνευματική, ψυχολογική, κοινωνική• όλες αυτές οι διαστάσεις είναι στο επίκεντρο της προσέγγισής μας. Εκτιμώ ότι οι Έλληνες συμμετέχοντες στο πρόγραμμα είναι έτοιμοι. Είναι έτοιμοι να επικοινωνούν διαφορετικά, να διαχειρίζονται τον πόνο με νέο τρόπο και να υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον, ώστε να προσφέρουν την καλύτερη δυνατή φροντίδα σε ασθενείς και οικογένειες». Τέλος, χαρακτήρισε ως εξαιρετική την εμπειρία: «Ανυπομονώ να προσκληθώ ξανά.Νομίζω ότι η παρουσία του Περιφερειάρχη και το γεγονός ότι έθεσε αυτό το θέμα ως προτεραιότηταμπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για όλη την Ελλάδα. Ήταν κάτι πολύ ξεχωριστό. Το να βλέπεις την περιφερειακή ηγεσία να το αναδεικνύει σε ύψιστη προτεραιότητα ήταν πραγματικά εντυπωσιακό και σημαντικό. Αυτή τη στιγμή η Λάρισα ηγείται στην Ελλάδα στην προσπάθεια εφαρμογής της ανακουφιστικής ιατρικής. Οι άνθρωποι εδώ στη Λάρισα, όλα τα μέλη της ομάδας μας που θα συνεχίσουν να εργάζονται καθημερινά, θα συμβάλουν ουσιαστικά στο να επηρεάσουν και να αλλάξουν τον κόσμο».

Η Δρ. JenniferReyes, ιατρός Επείγουσας και Ανακουφιστικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Yale, η οποία εργάζεται στο NewHaven του Κονέκτικατ, δήλωσε:
«Είναι η πρώτη φορά που το EPΕC EM, ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα ανακουφιστικής φροντίδας, εφαρμόζεται στην Ελλάδα και μάλιστα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Και είναι πολύ σημαντικό που γίνεται στη Λάρισα, στον τόποπου πέθανε ο Ιπποκράτης, εκείνος που εισήγαγε την ιδέα της ολιστικής φροντίδας του ανθρώπου. Και δεν μπορώ να φανταστώ έναν πιο ουσιαστικό τρόπο να τιμηθεί η μνήμη του από την εισαγωγή της ανακουφιστικής ιατρικής, που βοηθά τους ανθρώπους να ζουν καλύτερα, να ζουν περισσότερο και να λαμβάνουν φροντίδα με ολιστικό τρόπο, όχι μόνο σωματικά, αλλά και πνευματικά, συναισθηματικά και ψυχολογικά».
Κλείνοντας σχολίασε ότι: «Η Λάρισα και η ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας θα μείνουν για πάντα στη μνήμη ως η περιοχή που πρώτη υποστήριξε και επέτρεψε στην ιδέα της ανακουφιστικής ιατρικής να ριζώσει στην Ελλάδα. Δεν έχει συμβεί πουθενά αλλού μέχρι σήμερα. Θα μπορούσε λοιπόν να πει κανείς ότι η Λάρισα και η Θεσσαλία είναι το μέρος όπου φυτεύτηκε ο σπόρος της ανακουφιστικής ιατρικής στην Ελλάδα».