Έθιμα και παραδόσεις της Αποκριάς στην Ελλάδα

Σε κάθε περιοχή της χώρας μας, οι καρναβαλικές εκδηλώσεις έχουν το δικό τους τοπικό χρώμα και αποσκοπούν στη διατήρηση της παράδοσης και στην ψυχαγωγία των κατοίκων. Τα καρναβάλια δεν συντελούν μόνο στην καλύτερη ποιότητα ζωής των χωριών και των πόλεων, αλλά παράλληλα ενισχύουν τις τοπικές οικονομίες καθώς προσελκύουν πλήθος επισκεπτών στην Περιφέρεια.

Τα έθιμα και οι παραδόσεις σε πολλές περιοχές μεταφέρονται αναλλοίωτα από γενιά σε γενιά έως και τις ημέρες μας, ενώ αλλού αναβιώνουν έχοντας εμπλουτιστεί με άλλα έθιμα. Η προετοιμασία σε αρκετές περιπτώσεις ξεκινάει μόλις ανοίγει το Τριώδιο, ενώ κορυφώνεται πάντοτε την τελευταία Κυριακή των Αποκριών, οπότε στήνεται μεγάλο γλέντι που διαρκεί ως το πρωί της Καθαρής Δευτέρας.

Τα χαρακτηριστικά στοιχεία της Αποκριάς είναι οι μεταμφιέσεις, η ελευθεροστομία και τα αστεία (γιατί έτσι το καλεί η μέρα!). Κουδουνάτοι, Γενίτσαροι, Μασκαράδες, Μούσκαροι, Καρνάβαλοι, Μπούλες… Οι περισσότερες μεταμφιέσεις αποτελούν τελετουργικές αναπαραστάσεις γαμήλιας πομπής, με κυριότερα και πρωταγωνιστικά πρόσωπα το ανδρόγυνο, τη γριά, τον γέρο, τον σταχτιάρη, τον γιατρό, τον τσιγγάνο κ.ά.
Τα δρώμενα και οι μεταμφιέσεις της Αποκριάς στον αγροτικό και αστικό χώρο παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές. Τα αγροτικά δρώμενα αποτελούσαν μαγικές πράξεις και ενέργειες για την υποβοήθηση της φύσης να καρποφορήσει.

Από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη

Πάτρα. Το αστικό καρναβάλι της είναι καθιερωμένο και ξακουστό. Το βράδυ στο λιμάνι, η καύση του βασιλιά Καρνάβαλου είναι φαντασμαγορική.

Άμφισσα. Το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς αναβιώνει ο θρύλος του «Στοιχειού» της Χάρμαινας.

Γαλαξίδι. Την Καθαρά Δευτέρα συνηθίζεται το άναμμα πυράς σε πλατείες και δρόμους, με μουσική, φαγητό, χορό και «αλευροπόλεμο», που μαρτυρείται από τον 19ο αιώνα.

Θήβα. Την Καθαρά Δευτέρα γίνεται αναπαράσταση του Βλάχικου Γάμου, έθιμο που φτάνει στις μέρες μας από τον 19ο αιώνα.

Λιβαδειά. Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς (Τυροφάγου), οι «Φίλοι του Καρναβαλιού της Λιβαδειάς» διοργανώνουν το μεγάλο γαϊτανάκι.

Τύρναβος. Την Καθαρά Δευτέρα οι ντόπιοι παρασκευάζουν το «Μπουρανί» (χορτόσουπα με σπανάκι και τσουκνίδες, χωρίς λάδι). Γύρω από την προετοιμασία στήνονται παιχνίδια με τολμηρά πειράγματα από τους «μπουρανίδες».

Άρτα. Εδώ λαμβάνει χώρα το Καρναβάλι των Γυναικών – αποκλειστικά από ομάδες γυναικών.

Ιωάννινα. Ανάβουν οι «Τζαμάλες», δηλαδή μεγάλες φωτιές, και γύρω τους οι μεταμφιεσμένοι χορεύουν. Οι εκδηλώσεις κορυφώνονται στην κεντρική πλατεία των Ιωαννίνων, με το περίφημο γαϊτανάκι.

Διδυμότειχο. Αναβιώνει το έθιμο του «Μπέη».

Δράμα. Στην Καλή Βρύση οι «Μπαμπούγεροι» κρατάνε σακίδια με στάχτη. Όταν το κέφι ανάβει, σακίδια και περιεχόμενο εκτοξεύονται στους περαστικούς.

Σέρρες. Στο νομό Σερρών, στην Αγία Ελένη, την Kαθαρά Δευτέρα συναντάμε το έθιμο του «Kαλόγερου». Τη γιορτή αυτή αρχίζουν οι Αναστενάρηδες και συνεχίζουν οι μίμοι.

Καστοριά. Την τελευταία Κυριακή, οι κάτοικοι ανάβουν φωτιές που ονομάζονται «μπουμπούνες».

Nάουσα. Επιβιώνει το έθιμο της «Mπούλας» και του «Γενίτσαρου».

Κέρκυρα. Τα αποκριάτικα έθιμα στο νησί της Κέρκυρας έχουν τη δική τους ξεχωριστή φυσιογνωμία. Ανάμεσά τους οι Γκιόστρες (ιπποτικοί αγώνες), με προφανείς επιρροές από τη Βενετοκρατία.

Σκύρος. Το αρχέγονο έθιμο του νησιού θέλει τον «Γέρο» και την «Κορέλα» να βγαίνουν στους δρόμους και να δίνουν μια ξεχωριστή εικόνα των ημερών.

Νάξος. Το έθιμο με τους «Kουδουνάτους» αναβιώνει κάθε χρόνο. Φορούν κάπα και κουκούλα, γυρνούν το χωριό κάνοντας θόρυβο και προκαλούν με άσεμνες εκφράσεις. Μαζί τους μπλέκονται ο «Γέρος», η «Γριά» και η «Αρκούδα».

Ρέθυμνο. Οι κανταδόροι με τις κιθάρες και τα μαντολίνα μάς μεταφέρουν με τις μελωδίες και τα τραγούδια τους στον παλιό καλό καιρό.

Kάρπαθος. Λειτουργεί το Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων. Mετά τα αυτοσχέδια αστεία και τα γέλια, ακολουθεί τρικούβερτο γλέντι.

Πηγή apokries.ert.gr

Απόψεις

Not id article

Σαν Σήμερα

Ανατ.: 06.32
Δύση: 18.39
Σελήνη
16 ημερών
1821
Οι Δεληγιανναίοι κηρύσσουν την Επανάσταση στα Λαγκάδια Αρκαδίας.
1829
Υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου, με το οποίο προτείνεται η ίδρυσις Ελληνικού Κράτους.
1919
Το 3ο και 5/42 Ελληνικά ΣΠ συνάπτουν σκληρή μάχη στην Κουμπάνκα - Μαλ Μπουγιαλίκ βόρεια της Οδησσού.

Πρωτοσέλιδα

Ανέκδοτο

Οι Ινδιάνοι και ο καιρός

Υπάρχει μια φυλή Ινδιάνων που κατασκηνώνει στις μεγάλες λίμνες κοντά στα σύνορα με τον Καναδά.
Την εβδομάδα των Χριστουγέννων, οι γηραιότεροι της φυλής ρώτησαν τον αρχηγό αν θα είναι κρύος ή όχι ο φετινός χειμώνας. Ο αρχηγός πήγε και ρώτησε το μάγο της φυλής, αλλά αυτός ήταν τύφλα στο μεθύσι και ήταν αδύνατον να συνεννοηθεί μαζί του.
Το παίρνει λοιπόν απόφαση και πηγαίνει στην γειτονική πόλη και από τον τηλεφωνικό θάλαμο καλεί τη Μετεωρολογική Υπηρεσία και ρωτάει πώς θα είναι ο καιρός το χειμώνα.
Πολύ κρύος, του απαντά η Μετεωρολογική Υπηρεσία. Επιστρέφει λοιπόν στον καταυλισμό και διατάζει τους άντρες του να συλλέξουν όσο περισσότερα ξύλα μπορούν. Δεν έκανε όμως και τόσο κρύο, περιμένει να περάσουν 10 μέρες και ξαναπηγαίνει στην πόλη για να τηλεφωνήσει στη Μετεωρολογική Υπηρεσία.
Πάρα πολύ μεγάλο κρύο έρχεται, τον πληροφορούν από εκεί. Επιστρέφει στη φυλή του και τους λέει να μαζέψουν και το παραμικρό ξυλαράκι γιατί έρχεται πολύ βαρύς χειμώνας.
Βαρύς χειμώνας όμως δεν ήρθε κι ένα μήνα μετά ξαναπηγαίνει στην πόλη για να τηλεφωνήσει. «Είστε ακόμα σίγουροι ότι έρχεται βαρυχειμωνιά» ρωτάει τη Μετεωρολογική Υπηρεσία.
«Μα τι λέτε κύριε», του απαντούν, «να φανταστείτε ότι οι Ινδιάνοι που κατασκηνώνουν στις μεγάλες λίμνες, κοντά στα σύνορα του Καναδά, μαζεύουν ξύλα σαν τρελοί!».